Czy moje dziecko może pójść już do szkoły?

Edukacja dziecka zaczyna się bardzo wcześnie. Jednym z jej etapów jest przedszkole.

Dziecko w wieku przedszkolnym rozwija się bardzo intensywnie, dlatego okres ten ma ogromny wpływ na późniejsze lata jego życia. Przedszkole ma przygotować dziecko do podjęcia nauki w szkole. Realizacja tego zadania polega na stworzeniu dziecku możliwości:

  • inicjowania i podejmowania różnych form aktywności;
  • odkrywania, badania i eksperymentowania;
  • przekształcania własnych doświadczeń na materiale konkretnym i symbolicznym

– a to wszystko w atmosferze zabawy i pod kierunkiem nauczyciela.Praca z dzieckiem w wieku przedszkolnym powinna zmierzać do jak najlepszego, a jednocześnie wszechstronnego i harmonijnego rozwoju jego osobowości. Tylko tak pojmowany rozwój może być gwarancją powodzenia dziecka w szkole.

Rodzice dzieci, które rozpoczną naukę w szkole, zastanawiają się często czy ich dziecko gotowe jest do podjęcia tego trudnego obowiązku. Oczekują z niepokojem na to wydarzenie i na zmiany, jakie ze sobą niesie. Wielu rodziców odczuwa niepokój związany z zachowaniem dzieci – niechęć do rysowania, uzupełniania kart pracy, nieumiejętność złożenia z liter prostego wyrazu, wyróżnianie głosek, niewyraźna mowa, itp. Te obawy dowodzą, że rodzice utwierdzają się w przekonaniu, że nie wystarczy umiejętność pisania, czytania i liczenia, by dziecko odniosło sukces w szkole.

Każdy rodzic pragnie, aby jego dziecko było dobrym uczniem, miało dobre oceny, osiągało sukcesy, było wyróżniane i chwalone. Żeby tak się stało trzeba wcześniej przedsięwziąć szereg działań, które pomogą przygotować dziecko do nauki w szkole.

Na powodzenie w szkole wpływa wiele czynników. Dziecko przekraczając próg szkoły, powinno posiadać zespół umiejętności określanych, jako dojrzałość szkolną.

Co to jest dojrzałość szkolna?

Dojrzałością szkolną określa się stopień rozwoju dziecka niezbędny do prawidłowej adaptacji w środowisku szkolnym i sprostania obowiązkom, jakie niesie ze sobą życie szkolne. Jest to gotowość do podjęcia nauki, chęć uczenia się, pewna samodzielność oraz taki poziom rozwoju, który pozwoli osiągnąć dziecku sukces w nauce oraz zapewni dobre samopoczucie w grupie rówieśniczej.

Przygotowanie do szkoły, zatem polega na wykształceniu u dzieci określonych umiejętności, przyzwyczajeń i cech charakteru, które będą przydatne w szkole, a więc niezbędne do wszechstronnego rozwoju.

Dojrzałość szkolna obejmuje:

– rozwój fizyczny;

– rozwój umysłowy;

– rozwój społeczny;

– rozwój emocjonalny.

Dojrzałość fizyczna, to ogólna sprawność organizmu i zdrowie. Dziecko musi dysponować zasobem sił fizycznych i odpornością na zmęczenie, aby mogło sprostać takim czynnością jak: pisanie, rysowanie, wycinanie, wykonywanie prac plastycznych. Potrzebna jest dobra sprawność rąk i koordynacja wzrokowo-ruchowa.

Rozwój umysłowy, to poziom rozwoju funkcji poznawczych, które umożliwiają osiągnięcie dobrych wyników w nauce. Do funkcji tych należy: umiejętność spostrzegania i wyróżniania, zdolność skupiania uwagi, zapamiętywanie i odtwarzanie materiału, wyciąganie wniosków oraz prawidłowa mowa zarówno pod względem artykulacyjnym jak i sposobu wypowiadania się.

Dojrzałość społeczna to przede wszystkim takie cechy, które umożliwiają dziecku prawidłowe nawiązywanie kontaktów z rówieśnikami i dorosłymi, współżycie w zespole oraz przestrzeganie reguł i umów. Samodzielność natomiast dotyczy czynności samoobsługowych takich jak ubieranie i podejmowanie prostych decyzji.

Dojrzałość emocjonalna to taki poziom rozwoju układu nerwowego, który zapewnia umiejętność panowania mad sobą oraz motywację do nauki, wrażliwość na uwagi nauczyciela, wytrwałość i obowiązkowość. Uczeń dojrzały odczuwa więź za swoją klasą i panią, przeżywa różne radości i smutki związane z życiem tej społeczności.

Ważnymi czynnikami w procesie rozwoju jest zainteresowanie dziecka procesem uczenia, zdolność koncentracji uwagi, umiejętność podporządkowania się poleceniom, rozumienie symboli oraz wyniki osiągane przez dziecko w trakcie ćwiczeń.

Na powodzenie dziecka w szkole mają wpływ różne czynniki, nie tylko te związane z jego rozwojem, ale również metody i formy pracy nauczyciela, warunki życia, sposób wychowania, zdrowie. Dojrzałość stanowi nie tylko problem przy rozpoczęciu edukacji, ale przez cały okres nauki, szczególnie zaś przy przejściu dzieci do następnego etapu nauczania.

Jak zatem sprawdzić czy dziecko gotowe jest do podjęcia nauki w szkole?

Oto kilka cech sześciolatka świadczących o osiągnięciu przez niego dojrzałości szkolnej:

  • pewien zasób pojęć i wiadomości dotyczących otaczającego go świata;
  • swoboda w wypowiadaniu się;
  • zdolność zapamiętywania;
  • koncentracja uwagi;
  • myślenie przyczynowo – skutkowe;
  • motywacja i zainteresowanie nauką;
  • zdolności manualne niezbędne do nauki pisania;
  • mowa prawidłowa pod względem artykulacji;
  • wytrwałość w działaniu;
  • systematyczna praca;
  • obowiązkowość;
  • dostosowanie się do wymagań i życia w grupie;
  • panowanie nad emocjami;
  • radzenie sobie w trudnych sytuacjach.

Jak już pisałam dużą rolę w przygotowaniu dziecka do rozpoczęcia nauki w szkole odgrywa rodzina. Członkowie rodziny powinni:

  • pozytywnie nastawiać dziecko do szkoły;
  • poświęcać czas na spacery z dzieckiem, wspólne rozmowy, czytanie książek;
  • utrwalać zdobyta wiadomości i umiejętności;
  • pomóc dziecku rozwijać zdolności manualne, aby przygotować je do nauki pisania;
  • rozwijać pamięć wzrokową, spostrzegawczość, logiczne myślenie np. podczas grania w gry;
  • uczyć dziecko systematyczności, obowiązkowość i punktualności;
  • kontrolować prace dziecka;
  • chwalić, ale także i ganić jak na to zasłuży;
  • nie okazywać zniecierpliwienia, jeśli dziecko czegoś nie potrafi;
  • uzgodnić z nauczycielem jak można pomóc dziecku.

Dobry start świeżo upieczonego ucznia ma bardzo duży wpływ na przyszłą jego karierę. To czy dziecko będzie chętnie uczęszczało do szkoły będzie zależało od pierwszego wrażenia, metod, form i pomocy wykorzystywanych przez nauczyciela na lekcjach oraz pierwszych stopni, jakie otrzyma. Dziecko będzie chodziło do szkoły chętnie, gdy będzie ona dla niego atrakcyjnym i przyjaznym miejscem, w którym będzie mógł zaspakajać swoją ciekawość i rozwijać umiejętności. W grupie rówieśniczej będzie mógł realizować potrzebę afiliacji

(przynależności grupowej, kontaktu i uznania społecznego), dzięki odpowiedniej atmosferze emocjonalnej stworzonej przez nauczyciela.

U   większości dzieci uczęszczających do przedszkola lub tzw. grupy „zerowej” gotowość do podjęcia nauki szkolnej dokonuje się niepostrzeżenie i nie wymaga specjalnych zabiegów ani ze strony rodziców, ani nauczycieli. Cała praca wychowawcza przedszkola, od najmłodszych grup, zmierza do zapewnienia dziecku dobrego startu w szkole. Pomimo tego, zdarza się, że niektóre dzieci nie osiągają dojrzałości szkolnej w siódmym roku życia i z tego powodu odraczane są od obowiązku szkolnego. Te dzieci wymagają szczególnej troski i fachowej pomocy.

Wśród dzieci przekraczających próg szkolny są takie, które wchodzą w obowiązki szkolne z niepełną dojrzałością szkolną. Tym dzieciom również potrzebna jest specjalistyczna pomoc (np. korekcyjno – kompensacyjna), bo narażone są na poważne niepowodzenia szkolne. O tym, czy dziecko pójdzie do szkoły mimo braku dojrzałości szkolnej, czy zastaje odroczone zawsze decydują rodzice, po zasięgnięciu opinii psychologa i pedagoga. Te trudne, ale konieczne decyzje muszą być poprzedzone rzetelną diagnozą dziecka, pozwalającą określić jego dojrzałość umysłową, fizyczną, społeczną i emocjonalną.

Należy pamiętać, że dziecko, mimo, że jest uczniem jest nadal dzieckiem, co oznacza, że nie możemy wymagać od niego zbyt dużo, należy dać mu czas zarówno na naukę jak i na zabawę. Nie możemy wyręczać go w pakowaniu tornistra i odrabianiu lekcji, daje mu szansę na samodzielność. Gdy pojawią się pierwsze niepowodzenia szkolne, nie każemy dziecka, pamiętamy, że mamy być dla niego oparciem i że każde dziecko jest inne, nie porównujemy, więc go z innymi.

Zadbajmy, aby miało stałe i spokoje miejsce na odrabianie lekcji i dobre warunki do nauki.

Życzę dużo sukcesów wszystkim sześciolatkom.

Opracowała: mgr Agata Piecychna